Alzheimer Hastalığı   - Medar Hastaneleri
Alzheimer Hastalığı

Alzheimer Hastalığı

Bunama, normal gelişimi tamamlanmış bir kişide zihin işlevlerinde kaybı niteleyen bir kelimedir. Burada önemli olan nokta normal bir zihinsel gelişme sonrasında bu işlevlerin kaybı durumunda bunamanın ortaya çıkmasıdır. Alzheimer hastalığı bunama yapan hastalıklar içinde en sık izlenen bozukluktur. Alzheimer hastalığında en önemli risk faktörü yaştır ve yaşlanma kaçınılmaz bir durumdur. 65 yaş üstü 100 kişiden  8'inde, 80 yaş üstü 100 kişiden 20’sinde  Alzheimer hastalığı görülmektedir. Günümüzde Türkiye’de 300 bin civarında Alzheimer hastası olduğu düşünülmektedir.

Alzheimer hastalığı henüz nedeni tam aydınlatılamayan şekilde beyin hücrelerinin programlanandan daha erken ölmesi nedeniyle olmaktadır. Hastaların % 5’inde genetik geçiş söz konusudur.  Yaş, geçmişte depresyon hikayesi, damar hastalıkları, geçmişte ciddi kafa yaralanmaları, düşük eğitim düzeyi, APOE4 gen taşıyıcılığı hastalığın tanımlanabilmiş risk faktörleridir. Hastalıkta ortalama süre 8 yıldır. Buna karşın bazı hastalarda hastalık çok yavaş ilerlerken bazılarında da kısmen daha hızlı ilerlemektedir. Hastalık erken, orta ve ileri evre olarak 3 evreye ayrılabilir.

Hastalığın olmazsa olmaz özelliği unutkanlıktır. Yaşlılıktaki her türlü unutkanlık değerlendirmeyi hak eder. Önemli olan selim yaşlılık unutkanlığı ile hastalık belirtisi olan unutkanlıkların birbirinden ayrılmasıdır. Bu ayrım hastanın muayenesi, hasta yakınlarının verdiği bilgi, beyin işlevlerini değerlendiren nöropsikolojik değerlendirme ve gerekirse diğer yardımcı tetkiklerin (MR,BT, kan testleri) bir araya getirilerek yorumlanmasıyla yapılmaktadır.

Alzheimer hastalığında başlangıçta hafif bir unutkanlık vardır. Unutkanlığın önemli özelliği yakın dönem olaylarının kaydedilememesine ilişkin olmasıdır. Giderek belirginleşen bir özel isimlerin, özel eşyanın konulduğu yerin, randevuların, ailenin yıldönümleri gibi önemli günlerinin unutulması, soru ve mevzu tekrarları, aktualitenin kaydedilemediğine dair örnekler bu yakınmanın günlük yaşamdaki tipik yansımaları olabilir. Zamanla hastanın kendisini ifade ederken aradığı kelimeyi bulamaması veya dış mekanda yolunu bulamaması gibi bellek dışı nörokognitif alanların tutulumu ortaya çıkar. Ayrıca hastalar daha önceden olmayan bir şekilde içlerine kapanabilir, isteksiz, şevksiz görülebilirler. Hastalar uğraş ve hobilerini terk edebilir. Karmaşık alet kullanımı zorlaşır. Para hesabında güçlük olabilir. Bunlar ile beraber bir takım psikiyatrik bulgular da olabilir. Hastalar olmayan şeylerden bahsedebilir, onları gördüğünü, işittiğini söyleyebilir.

Hastalık başlangıçta sinsi bir unutkanlıkla başlayabileceğinden yaşlılıkta izlenen unutkanlık normal olarak görülmemelidir. Alzheimer hastalığı tedavisinde Asetilkolinesteraz inhibitörleri ve NMDA reseptör antagonisti Memantin’in etkileri gösterilmiştir. Alzheimer hastalığından primer korunma kognitif olarak normal kişilerin hastalığa dönüşmesinin engelenmesi olarak kabul edilir. Değiştirilebilir risk faktörlerinin azaltılması için kan basıncı kontrolü, diğer vasküler risk faktörlerinin önlenmesi (obesite, sigara, yüksek kolesterol, diabet), devamlı mental ve fiziksel aktivitenin sağlanması ve omega-3, sebze, meyve ve kuruyemişten zengin bir beslenme primer korunmada önemlidir.

Gençlerde görülen unutkanlığın altından ise sıklıkla modern yaşam tarzının getirdiği ruhsal sıkıntılar ve hastalıklar (depresyon, anksiyete, uyum bozukluğu gibi) çıkmaktadır. Bazı vitamin eksiklikleri (B12 ve folat) ve tiroid bezi bozuklukları da gençlerde unutkanlığa neden olabilir ve araştırılması gerekli olabilir. Günümüzde özellikle çalışan kişilerde unutkanlık şikayetine sık rastlanmaktadır.